Poezja: Tygrys Tytusa Czyżewskiego

31.05.2021

Poezja może nam w uszach szeleścić. Może też nam unaoczniać pewne sprawy, podsuwać różne obrazy. Może wywoływać czy przywoływać emocje i wspomnienia rozmaitych stanów ducha oraz sytuacji. Uczy nas też empatii i zabiera w podróż, jak dzieje się to np. w „Oczach tygrysa” Tytusa Czyżewskiego.

Mistrzostwo wiersza Tytusa Czyżewskiego (1880–1945) polega na znakomitym oddaniu atmosfery dżungli, jej dźwięków, energii i napięcia, jakie wiąże się z obecnością tego, który czyha w niej na swoje ofiary – tygrysa. Są więc kolory, kształty, zgiełk, rzekoma niepozorność dziennych zdarzeń… i on, „zielone oko”, który jest:

Oczy tygrysa

Czarne pionowe linie

Żółta zieleń morze

      Szum fioletu

Czi czi

Krzyk małpy

Niebieskie pręgi zieleni

Błękit żółć fiolet palmy obłok

Krzyk ptaka purpury

     hi hi

Na sinej łapie stąpa

      Cicho

Olbrzymie zielone oko

Krwiste zielone oko to drugie

Małpy Czi-czi

Papugi hi hi

     Zielone oko

Masa zielonożółta

Fiolet w krąg

Drży małpie serce

Tajemnica puszcza krew

     Zielone oko

Palmy szumią Rododendron czeka

     Motyle lecą

Nieruchome czuwa oko

Purpura-zieleń

     I to drugie

     Zielone oko

Strach drzemie

Małpy szi-szi

Papugi hi hi

     Zielone oczy

Czy to już nic czy to już dzień

     Czy to sen

Czy to strach – czy to hipnotyzm

Palmy cisza Zmrok

Małpy Motyle Papugi

Czi-czi hi-hi czi-czi

     ZIELONE OKO

(Tytus Czyżewski, z antologii polskiej liryki nowoczesnej „Powiedzieć to inaczej”, autorzy wyboru: Jerzy Borowczyk, Michał Larek, Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu 2011)

 

Rzadka umiejętność obrazowania czy wręcz namacalnego przekazu nie może u Czyżewskiego dziwić. Wszak był on nie tylko poetą, lecz także krytykiem sztuki, malarzem i zarazem jednym z teoretyków formizmu. Formizm to obok unizmu jedna z dwóch oryginalnie polskich formacji awangardowych. Ów ruch literacko-artystyczny rozwijał się w latach 1917–1922 i czerpał inspiracje z kubizmu, ekspresjonizmu, futuryzmu i sztuki ludowej. I rzeczywiście, uważny czytelnik może dosłownie „poczuć” dalekie echa tego wszystkiego i w „Oczach tygrysa”. Bo ten wiersz jest jak obraz – przyciąga swoim magnetyzmem, mami formami, kolorami.

 

Czytajcie poezję na naszym portalu i w kwartalniku „Presto. Muzyka Film Sztuka”, przysyłajcie Wasze wiersze i rekomendacje na adres: redakcja [at] prestoportal.pl.

 

Maja Baczyńska

Wszystkie treści na PrestoPortal.pl czytasz za darmo. Jesteśmy niezależnym, rzetelnym, polskim medium. Jeśli chcesz, abyśmy takim pozostali, wspieraj nas - zostań stałym czytelnikiem kwartalnika Presto. Szczegóły TUTAJ.

Jeśli jesteś organizatorem życia muzycznego, artystycznego w Polsce, wydawcą płyt, przedstawicielem instytucji kultury albo po prostu odpowiedzialnym społecznie przedsiębiorcą - wspieraj Presto reklamując się na naszych łamach.

Więcej informacji: Edyta Ruta | edyta.ruta [at] prestoportal.pl | +48 579 66 76 78

Może Cię zainteresować...

Dodaj komentarz